4/B Sözleşmeli Personel Nedir? Kadroya Geçiş, Haklar ve Maaş Rehberi

Kamu ilanlarını takip edenlerin en sık karşılaştığı ifadelerden biri “4/B sözleşmeli personel alımı”. Sağlık Bakanlığı’ndan üniversitelere, bakanlıkların taşra teşkilatından kamu kurumlarına kadar pek çok alım bu statüde yapılıyor. Peki 4/B sözleşmeli personel tam olarak ne demek, kadrolu memurdan farkı ne, kadroya nasıl geçiliyor ve maaş nasıl belirleniyor? Bu rehberde, sözleşmeli personel ilanlarına başvurmadan önce bilmeniz gerekenleri sade bir dille derledik.

4/B Sözleşmeli Personel Nedir?

4/B, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin (B) fıkrasını ifade eder. Bu fıkraya göre sözleşmeli personel, kamu kurumlarında sözleşmeyle çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu görevlisidir. Yani 4/B’li personel ne işçidir ne de kadrolu memurdur; kendine özgü bir statüsü vardır.

Sözleşmeli personelin çalışma esasları, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar” ile düzenlenir. Ücret, izinler, sözleşmenin feshi ve iş sonu tazminatı gibi konular bu Esaslar’da yer alır.

Kısaca özetlersek:

• 4/A: Kadrolu devlet memuru
• 4/B: Sözleşmeli personel
• 4/C: Geçici personel
• 4/D: Sürekli işçi

4/B Sözleşmeli Personel Nasıl Alınır?

4/B alımları genellikle KPSS puanıyla yapılır. Kurum, ilanında unvanları, aranan bölümleri, KPSS puan türünü ve kontenjanı belirtir. Adaylar çoğunlukla e-Devlet üzerindeki Kariyer Kapısı (Kamu İşe Alım) ekranından başvurur ve KPSS puan üstünlüğüne göre yerleştirilir.

Bazı alımlarda KPSS sıralamasının ardından sözlü veya uygulamalı sınav da yapılabilir. Sağlık Bakanlığı gibi büyük kurumlar ise sözleşmeli personel alımlarını ÖSYM aracılığıyla yapılan KPSS tercihleriyle (merkezi yerleştirme) gerçekleştirir.

Lise, ön lisans ve lisans mezunlarına yönelik 4/B ilanları ayrı ayrı açılır. Lise mezunları için P94, ön lisans mezunları için P93, lisans mezunları için ise genellikle P3 puan türü kullanılır. Ayrıntılar için KPSS puan türleri rehberimize göz atabilirsiniz.

4/A Memur ile 4/B Sözleşmeli Personel Arasındaki Farklar

İki statü günlük işleyişte birbirine çok benzese de bazı temel farklar vardır:

• Sözleşme süresi: Kadrolu memurun görevi süresizdir. 4/B’li personelin sözleşmesi ise mali yılla sınırlıdır ve her yıl yenilenir.
• Görevin sona ermesi: Kadrolu memurun görevine ancak kanunda sayılan durumlarda son verilebilir. Sözleşmeli personelin sözleşmesi ise Esaslar’da belirtilen hallerde feshedilebilir.
• Yer değişikliği: Kadrolu memurlar belirli şartlarla naklen atama isteyebilir. Sözleşmeli personel ise pozisyonun bulunduğu yerde çalışır; yer değişikliği imkânı oldukça sınırlıdır.
• Görevde yükselme: Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları kadrolu memurlar içindir.
• Sosyal güvenlik: Her iki statü de 5510 sayılı Kanun’un 4/1-c bendi kapsamında, yani memurlarla aynı sigorta statüsünde değerlendirilir.

4/B’den Kadroya Geçiş Nasıl Olur?

Sözleşmeli personelin en çok merak ettiği konu kadroya geçiştir. Ocak 2023'te yürürlüğe giren 7433 sayılı Kanun ile önemli bir değişiklik yapıldı.

Mevcut personel için tek seferlik geçiş

28 Kasım 2022 tarihinde 4/B statüsünde çalışan personel, 2023 yılında başvuru yaparak memur kadrolarına geçirildi. Bu tek seferlik bir uygulamaydı ve başvuru süresi sona erdi.

Yeni başlayanlar için 3 yıl kuralı

Bu tarihten sonra sözleşmeli olarak işe başlayanlar için kalıcı bir kural getirildi:

• Aynı kurumda 3 yıl sözleşmeli olarak çalışan personel,
• 3 yılın dolmasından itibaren 30 gün içinde talepte bulunursa,
• Bulunduğu yerdeki aynı unvanlı memur kadrosuna atanır.

Aynı unvanda memur kadrosu bulunmuyorsa, atanılacak kadro Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen listeye göre tespit edilir.

Dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Talep süresi 30 gündür. Bu süre kaçırılmamalıdır.
• Kadroya geçen personel, can güvenliği ve sağlık gerekçeleri dışında 3 yıl boyunca başka bir yere atanamaz.
• Sözleşmeli olarak geçen hizmet süresi, kadroya geçişte kazanılmış hak aylığının belirlenmesinde dikkate alınır.

Yani bugün bir 4/B ilanına başvurup atanan aday, şartları sağladığında 3 yılın sonunda kadrolu memur olabilir.

4/B Sözleşmeli Personelin Hakları

Sözleşmeli personel, birçok konuda kadrolu memurlara yakın haklara sahiptir:

• Yıllık izin: Hizmet süresine göre yıllık izin kullanılabilir.
• Hastalık ve mazeret izinleri: Memurlara uygulanan esaslara yakın şekilde kullanılır.
• Doğum, evlat edinme ve süt izni: Esaslar’da ayrıca düzenlenmiştir.
• Sendika hakkı: Sözleşmeli personel de kamu görevlisi sendikalarına üye olabilir.
• İş sonu tazminatı: Sözleşmenin belirli hallerde sona ermesi durumunda ödenir.
• Sosyal güvenlik: Emeklilik ve sağlık hakları memurlarla aynı sistem içindedir.

Ayrıca doğum, evlat edinme veya askerlik gibi nedenlerle sözleşmesini fesheden personelin, belirli süreler içinde başvurması halinde eski kurumuna dönebilmesine imkân tanınır.

Sözleşmenin Feshi ve 1 Yıl Kuralı

Sözleşmeli personel sözleşmesini kendi isteğiyle feshedebilir. Ancak burada önemli bir kural vardır: Sözleşmesini fesheden ya da kurumu tarafından sözleşmesi feshedilen personel, fesih tarihinden itibaren 1 yıl geçmeden kamu kurumlarının sözleşmeli pozisyonlarında yeniden istihdam edilemez.

Bu kural, başka bir 4/B ilanına geçmeyi düşünen adayları doğrudan ilgilendirir. Örneğin bir kurumda sözleşmeli çalışırken başka bir kurumun 4/B ilanını kazanan kişi, mevcut sözleşmesini feshederse bu yasağa takılabilir. Esaslar’da bazı istisnalar bulunduğundan, böyle bir durumda kurumunuzun personel birimine danışmanız önerilir.

4/B Sözleşmeli Personel Maaşı Nasıl Belirlenir?

4/B’li personelin ücreti; pozisyon unvanına, öğrenim durumuna ve kamudaki hizmet süresine göre belirlenir. Ücretin üst sınırları ve ek ödemeler Cumhurbaşkanı kararıyla düzenlenir.

Maaş artışları açısından sözleşmeli personel, memurlarla aynı toplu sözleşme düzenine tabidir. Yani memur maaşlarına yapılan dönemsel artışlar ve enflasyon farkları sözleşmeli personelin ücretine de yansır.

Kadrolu memurlara ödenen bazı kalemler (örneğin kıdem aylığı gibi) sözleşmeli personele aynı şekilde uygulanmaz. Bu nedenle aynı işi yapan 4/A ve 4/B personelinin maaşları arasında küçük farklar olabilir. Kesin tutar kurumdan kuruma ve unvandan unvana değiştiği için, ilan edilen pozisyonun güncel ücretini ilgili kurumdan öğrenmek en doğrusudur.

Her Sözleşmeli Personel 4/B midir?

Hayır. Kamuda başka mevzuata göre çalıştırılan sözleşmeli personel de vardır. Örneğin belediyelerin sözleşmeli personeli 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, bazı kamu iktisadi teşebbüslerinin sözleşmeli personeli ise 399 sayılı KHK’ya göre çalıştırılır. Bu personelin hakları ve kadroya geçiş kuralları 4/B’den farklı olabilir. Başvuru yapacağınız ilanda hangi mevzuata göre alım yapıldığı mutlaka belirtilir.

4/B İlanına Başvurmadan Önce Nelere Dikkat Etmelisiniz?

• İlanda istenen KPSS yılını ve puan türünü kontrol edin.
• Aranan bölüm ve program şartını diplomanızla karşılaştırın.
• Pozisyonun hangi ilde ve birimde olduğuna bakın; sözleşmeli personel için yer değişikliği kolay değildir.
• Halen sözleşmeli çalışıyorsanız, 1 yıl kuralını göz önünde bulundurun.
• Atandıktan sonra 3 yılın dolduğu tarihi not edin ve kadroya geçiş talebini 30 gün içinde yapın.

Sıkça Sorulan Sorular

4/B ne demek?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesine göre çalıştırılan sözleşmeli personeli ifade eder. Bu personel işçi değil, kamu görevlisidir.

4/B’li personel memur sayılır mı?
Kadrolu memur değildir ancak kamu görevlisidir. Sosyal güvenlik, izinler ve disiplin gibi birçok konuda memurlara yakın kurallara tabidir.

4/B’den kadroya geçiş kaç yıl sürer?
Aynı kurumda 3 yıl sözleşmeli çalışan personel, 3 yılın dolmasından itibaren 30 gün içinde talepte bulunursa memur kadrosuna atanır.

Kadroya geçiş otomatik mi?
Hayır. Personelin 3 yılın dolmasından itibaren 30 gün içinde kurumuna talepte bulunması gerekir.

4/B sözleşmeli personel tayin isteyebilir mi?
Sözleşmeli personel pozisyonun bulunduğu yerde çalışır ve yer değişikliği imkânı sınırlıdır. Kadroya geçtikten sonra da can güvenliği ve sağlık gerekçeleri dışında 3 yıl başka yere atanamaz.

4/B maaşı memur maaşından düşük mü?
Ücret kalemleri farklı olduğu için küçük farklar olabilir ancak maaş artışları memurlarla aynı toplu sözleşme düzenine göre yapılır.

Sözleşmemi feshedersem ne olur?
Fesih tarihinden itibaren 1 yıl geçmeden kamu kurumlarında sözleşmeli pozisyonlara yeniden atanamazsınız. Doğum, evlat edinme ve askerlik gibi bazı durumlar için eski kuruma dönüş imkânı tanınmıştır.

4/B alımlarında hangi KPSS puanı geçerli?
İlana göre değişir. Lise mezunları için P94, ön lisans mezunları için P93, lisans mezunları için çoğunlukla P3 puan türü kullanılır.

Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi)
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=657&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

SonPersonel.com resmî bir kurum sitesi değildir. Bilgileri resmî ilandan kontrol edin.